Kategoria spraw spadkowych jest bardzo szeroka, zaliczają się do niej między innymi sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, wyrażenie zgody przez sąd na odrzucenie spadku przez małoletniego, zabezpieczenie spadku, spis inwentarza, sprawy o zachowek.
Najczęstszymi sprawami, z którymi spotykam się w swojej praktyce to sprawy o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. Dla wielu moich klientów są to sprawy tożsame, dlatego chciałam wyjaśnić podstawowe różnice związane z tym tematem.
Pierwszą sprawą, od której należy zacząć porządkować sprawy spadkowe po zmarłym jest złożenie do sądu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, ewentualnie sporządzenie przez notariusza poświadczenia dziedziczenia w formie aktu notarialnego. W każdym przypadku niezbędne będą akty stanu cywilnego takie jak: akt zgonu, akty urodzenia zstępnych zmarłego oraz w przypadku kobiet, które wyszły za mąż akty małżeństwa. W przypadku aktu poświadczenia dziedziczenia potrzebne będą Państwu jeszcze dodatkowe dokumenty takie jak zaświadczenie o numerze pesel zmarłego oraz o ostatnim miejscu zamieszkania zmarłego. W przypadku załatwienia sprawy u notariusza konieczna będzie obecność wszystkich spadkobierców. Natomiast w przypadku sprawy sądowej o stwierdzenie nabycia spadku wystarczy obecność tylko jednego ze spadkobierców, co często jest dużym ułatwieniem. Dodatkowo sprawa w sądzie jest tańsza, ponieważ koszt opłaty sądowej to 100 zł oraz koszt opłaty za wpis do Rejestru Spadkowego – 5 zł. Sądem właściwym w tym przypadku będzie Sąd Rejonowy ostatniego stałego miejsca zamieszkania zmarłego. Najważniejsze, co trzeba wiedzieć na tym etapie jest to, jaki skutek osiągniemy po zakończeniu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku lub sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia. Mianowicie dopiero w tym momencie wiemy kto i w jakiej części dziedziczy po zmarłym. Takie postanowienie sądu jest istotne i konieczne dla załatwienia wszystkich formalności w bankach i urzędach związanych ze spadkiem po zmarłym. Dopiero posiadając takie postanowienie sądu możemy rozpocząć kolejny etap postepowania spadkowego jakim jest dział spadku.
W tym miejscu należy również pamiętać, że wszyscy spadkobiercy mają 6 miesięcy (liczone od uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku lub sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia) na złożenie deklaracji SDZ-2 do Urzędu Skarbowego. W przypadku uchybienia temu terminowi niemożliwe będzie skorzystanie z ulgi podatkowej i konieczne będzie zapłacenie podatku od spadków i darowizn.
W przypadku zgody wszystkich spadkobierców co do zakresu składników masy spadkowej, ich wartości oraz zgody na konkretny sposób podziału masy spadkowej, dział spadku można przeprowadzić u notariusza. Jeżeli jednak spadkobiercy nie są w stanie dojść do porozumienia lub nie mają możliwości stawić się jednocześnie u notariusza, należy złożyć do sądu wniosek o dział spadku. Sądem właściwym dla rozpoznania tego typu spraw będzie również Sąd Rejonowy ostatniego stałego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Koszt opłaty sądowej w tym wypadku to 1.000,00 zł. Dodatkowo w sytuacji, gdy jedna ze stron postępowania kwestionuje wartość całej masy spadkowej lub jej poszczególnych składników konieczne będzie również wywołanie opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości/ruchomości, co wiązać się będzie z dodatkowymi kosztami postępowania.